Jeśli umiemy koncentrować się

na tym, co robimy, jeśli dbamy o to,

by atmosfera sprzyjała

wyciszeniu się i pracy

- połowa sukcesu za nami.

Umiejętność koncentracji można ćwiczyć,

trzeba mieć jednak świadomość,

że przede wszystkim należy

wyeliminować przyczyny zaburzeń.

Stan dekoncentracji idzie w parze z frustracją, obniżonym na­strojem i rozdrażnieniem, a takie odczucia - niestety - nie sprzyjają koncentracji na sprawach dla nas istotnych. Dzie­ciom też nie jest łatwo!!! Dlatego ważne jest, aby sztuki koncen­tracji uwagi uczyć nasze pociechy od najwcześniejszych lat życia. Nawet jeśli dziecko ma poważne kłopoty i nie potrafi na niczym skoncentrować uwagi, nie ma sensu szukanie winnego. Trze­ba raczej przygotować plan działania, uzbroić się w cierpliwość i spróbować nauczyć je wyciszania wewnętrznego niepokoju i skupiania się na tym, co dzieje się tu i teraz. W tej nauce ogrom­ne znaczenie ma to, jak bardzo my sami jesteśmy wewnętrznie uspokojeni i wyciszeni. Jeśli umiemy koncentrować się na tym, co robimy, jeśli dbamy o to, by atmosfera sprzyjała wyciszeniu się i pracy - połowa sukcesu za nami. Umiejętność koncentracji moż­na ćwiczyć, trzeba mieć jednak świadomość, że przede wszystkim należy wyeliminować przyczyny zaburzeń. A może ich być wiele, od tych bardzo poważnych, kiedy to należy udać się po pomoc do specjalisty, po mniejsze błędy, które przy odrobinie wysiłku można zniwelować. U każdego dziecka przyczyny zaburzeń kon­centracji są inne. Najpierw należy te przyczyny odkryć, poznać, a następnie starać się je wyeliminować.

Zaburzenia koncentracji przejawiają się w różny sposób. Nie­które dzieci nie mogą skupić się na jednym rodzaju aktywności, więc stale rozpoczynają coś nowego, są stale w ruchu. Ale i spo­kojni marzyciele mogą mieć problemy z koncentracją - są po­wolni, nie kończą swojej pracy, zapominają co właściwie mają do zrobienia. Podsumowując: niepokojące jest, gdy dziecko zaczyna tysiąc rzeczy na raz i niczego nie doprowadza do końca, pracuje szybko i pobieżnie albo pracuje zdecydowanie za wolno, popeł­nia dużo błędów, szybko odczuwa zmęczenie, śni na jawie, nie potrafi wysłuchać i zapamiętać poleceń do niego kierowanych, często gubi swoje rzeczy i jest rozkapryszony. Są to poważne sygnały, że należy zacząć działać.

Jak dziecku pomóc?

Może na dobry początek przyjrzeć się jak wygląda sala zajęć czy kącik do nauki i zabawy w domu dziecka. Reklamy wmawiają nam, że pewne rzeczy po prostu musimy posiadać. Ulegając tej presji kupujemy kolejne łatwo dostępne dobra. A dziecko roś­nie w przekonaniu, że zdobycie najbardziej nawet wymyślnych zabawek nie wymaga wysiłku. W efekcie ma ono wiele rzeczy, których nie potrzebuje, a kolejnymi szybko się nudzi. Jego zaba­wy są coraz mniej twórcze, bo ograniczone masą przedmiotów. Także rozrywka jest łatwa i przyjemna: kino, telewizja, kompu­ter, kompleksy rozry wkowo-handlowe. Często po prostu nie da­jemy dziecku szansy, aby mogło podejmować wysiłek.

Ćwicz zatem u dziecka:

• umiejętność czekania - kształtujemy niezwykle ważną cechę
  wżyciu jaką jest wytrwałość, uczymy też zrozumienia, że nie
  można mieć wszystkiego i że osiągnięcie celu wiąże się z nakła­
  dem pracy,
• umiejętność słuchania - na własnym przykładzie pokazuj na
  czym polega słuchanie, utrzymuj z dzieckiem kontakt wzroko­
  wy, w formie zabawowej - np. rywalizacji - trenuj wysłuchiwa­
  nie i powtarzanie sekwencji słów, zdań rymujących się wyrazów
  wyliczanek itp.,
• umiejętność opowiadania - zachęcaj dziecko do opowiadań:
  o własnych przeżyciach, snach, kontaktach z rówieśnikami lur
  członkami rodziny, oglądanych bajkach, historyjkach usłysza­
  nych od babci itp. - jeśli popada w dygresje i się gubi, delikatni;
  naprowadzaj na główny wątek opowiadanej historii,
• systematyczność - sprzyja temu unormowany tryb życia: stałe pory posiłków, snu, pracy i zabawy oraz jasno określone obo­wiązki dziecka, czytelnie wytyczone granice,
• umiejętność utrzymywania porządku - pokaż dziecku na przykładzie, jak należy pielęgnować porządek, każda powinna mieć swoje miejsce, pozbądź się przedmiotów rzebnych - koncentracja w chaosie jest niemożliwa,
• umiejętność radzenia sobie z niepowodzeniami - tłumacz , że każdy popełnia błędy, nie ma jednak sytuacji bez wyjścia - wiele bajek kończy się takim morałem i to możesz wykorzystac
• umejętność dokonywania wyboru - nie staraj się być dla dziecka bezwzględnym autorytetem w każdej dziedzinie życia,pokazuj alternatywne rozwiązania, daj mu szansę - w niektórych codziennych sytuacjach - samostanowienia o sobie.

PAMIĘTAJ

Motorem celowego działania człowieka jest sukces - stwarzaj dziecku sytuacje, w których może sukces osiągnąć. Nagradzaj go-chociażby słowami lub gestem, doceń jego wysiłek - nawet jeśli efekt końcowy pracy dziecka nie będzie zgodny z twoimi oczekiwaniami. Liczy się bowiem przede wszystkim intencja dziecka, włożony trud, motywacja do podjęcia wysiłku, chęć wykonania zaleconego zadania - to składa się na sukces dziecka.

KONSEKWENCJA

Konsekwentne realizowanie zasad to jedno z najtrudniejszych wyzwan dla dorosłych.Niezwykle ważne jest ,aby rodzice i nauczyciele byli zgodni w sprawie zasad i konsekwencji. Ważne jest też, aby ustalone zasady byty konsekwentnie realizowane przez wszystkich w takim samym stopniu. Dzięki temu dziecko nie będzie musiało ciągle sprawdzać, jakie zasady obowiązują. Będzie miało również poczucie bezpieczeństwa, gdyż sytuacje, w których

się znajdzie , będą dla niego przewidywalne.

PROFILAKTYKA

Każda chwila spędzana z dzieckiem sprzyja zapobieganiu powstawania różnorakich nieprawidłowości rozwojowych u dzieci.Proponowane poniżej ćwiczenia, gry i zabawy wpływają korzystnie na rozwój sfery intelektualnej, emocjonalnej i społecznej dziecka. Mają też zasadnicze znaczenie w rozwoju jego koncentracji:

O składanie obrazka z części wg wzoru i bez wzoru,

O układanie patyczaków na wzorze, wg wzoru, bez wzoru,

O nawlekamy korale - odtwarzanie prostych rytmów: koło,kwadrat, trójkąt,

O układanki geometryczne płaskie wg wzoru (mozaiki),

O dobieranie par jednakowych obrazków spośród wielu,

O odwzorowywanie prostych szlaczków z elementami literowymi,

O kalkowanie szlaczków,

O wyszukiwanie ze zbioru różnych figur dwóch takich samych, np. gra Memory,

O porównywanie obrazków - wyszukiwanie różnic i podobieństw,

O dorysowywanie brakujących elementów w obrazku,

O wyszukiwanie detali w ilustracjach,
O labirynty (wodzenie paluszkiem, rysownie ołówkiem, wyszukiwanie możliwych dróg dotarcia do celu),

O Co zmieniło miejsce? - odtwarzanie z pamięci uprzednio zaobserwowanych przedmiotów,

O zapamiętywanie kolejności prezentowanych obrazków,

O naśladowanie sekwencji ruchów,

O odszukiwanie w zestawie demonstrowanych obrazków w określonej kolejności,

O odtwarzanie układów figur geometrycznych,

O zapamiętywanie i odtwarzanie listy eksponowanych przed­miotów,

O wskazywanie brakujących przedmiotów wcześniej ekspo­nowanych,

O ćwiczenia rozmachowe: kreślenie pędzlem, na dużych arkuszach, pogrubianie konturów, czyli obwodzenie po śladzie linii pojedynczych szerokim pędzlem, mazakiem, kredą,

O obrysowywanie figur geometrycznych,

O sytuowanie przedmiotów względem innego, np. połóż klo­cek na stole, pod krzesłem, na krześle itp.,

Q obrysowywanie, zamalowywanie figur geometrycznych,

O rysowanie linii w labiryncie,

O układanie patyczków wg wzoru,

O rysowanie po śladzie, kalkowanie,

O łączenie punktów tworzących figurę,

O wycinanie po linii,

O układanie klocków według wzoru,

O porównywanie relacji przestrzennej obiektów,

O ćwiczenia orientacji kierunkowej w schemacie ciała,

O ćwiczenia orientacji kierunkowej w przestrzeni,

O wysłuchiwanie i rozpoznawanie dźwięków pochodzą­cych z najbliższego otoczenia (np. szelest kartek, odgłosy pojazdów), wysłuchiwanie i różnicowanie dźwięków ze względu na natężenie (cicho-głośno, wysoko-nisko),

O znajdywanie ukrytych przedmiotów wydających dźwięki,

O wysłuchiwanie i odtwarzanie prostych rytmów,

O wyklaskiwanie rytmu,

O układanie klocków wg słyszanego rytmu,

O ćwiczenia pamięci słuchowej,

O powtarzanie zdania złożonego wypowiedziane go przez dorosłego,

O słuchanie bajek i odpowiadanie na pytania,

O nauka krótkich wierszyków, wyliczanek, piosenek, rymo­wanek,

O powtarzanie cyfr, słów, zdań.

Pamiętajmy o tym, że wiele gier i zabaw oferowanych obecnie na rynku stwarza możliwość poprawy koncentracji u dziecka. Każda gra jest dobra - zarówno planszowa, jak i konstrukcyj­na czy zręcznościowa. Wybierając grę dostosujmy jej poziom do wieku i zainteresowań dziecka. Wspólna zabawa z dzieckiem stwarza okazję, by nauczyć je przestrzegania zasad, czekania na swoją kolejkę, obserwowania przebiegu gry, radzenia sobie z przegraną, kontynuowania zabawy, gdy wynik jest dla niego niezadowalający. Grajmy z dzieckiem systematycznie, ale nie na siłę, należy unikać przeciążenia. Wymagania wobec dziecka powinny rosnąć powoli, zgodnie z jego możliwościami. To, co wypracujemy u dziecka w jego młodszym okresie żyda, będzie procentować przez lata szkolne i w życiu dorosłym.